de Zwarte Hond

Nu is het keuzemoment: Wordt het Oude Westen een wijk voor de bewoners of onderdeel van de binnenstad?

Analyse

Het Oude Westen is gebouwd voor arbeiders van Delftshaven. Heden ten dage ligt het Oude Westen tegen het commerciële hart van de binnenstad van Rotterdam aan. De wijk is opgespannen tussen twee sterke stedelijke magneten, de Middellandstraat en de Nieuwe Binnenweg. Door de gesloten stadswanden van de ´s Gravendijkwal en de Kruiskade is er verder geen doorbloeding en interactie vanuit de stad. De relatie tussen de relatief smalle woonstraten onderling, maar ook met de stad vindt hoofdzakelijk plaats via deze twee stadsassen.

Door de eeuwen heen is de 19e eeuwse basisstructuur van het Oude Westen ongewijzigd gebleven. De lange noord-zuid georiënteerde straten domineren het straatbeeld en de sfeer in de wijk. Deze morfologie komt voort uit de landschapsstructuur De stadsvernieuwing in de jaren ‘70, ‘80 en ‘90 heeft het gezicht van de wijk drastisch veranderd. De smalle woonstraten werden onderling verbonden d.m.v. incidentele doorbraken die in het weefsel werden geraliseerd. Er ontstonden pleinen en verblijfsgebieden. De stadsvernieuwing introduceerde blokken in de wijk met een veel grotere maat dan de 19de eeuwse bebouwing. De oriën­tatie van de nieuwe blokken werd vooral gericht op de bestaande smalle woonstraten in plaats van op de nieuwe pleinen. Het basiskarakter ‘Een Wijk voor de bewoners’ is echter in al deze jaren onveranderd gebleven. De wijk is introvert en oogt voor passanten privé en/of collectief en is nooit onderdeel van de stad geweest.

 

Keuzemoment

De hybride uitstraling van het Oude Westen geven de wijk een grote identiteitscrisis. De wijk heeft potentie om een fijn woon/werkmilieu in Rotterdam te worden: Een kleinschalig woon/werkmilieu als tegenhanger van het verzadigde hoogbouwmodel.
Nu is het keuzemoment: Wordt het Oude Westen een wijk voor de bewoners of onderdeel van de binnenstad? Drie ruimtelijke thema’s uit de wijk zijn aanleiding voor drie verschillende scenario’s: De 19de eeuwse straat, de Jane Jacobs oostwest route en de entiteit van het bouwblok.

 

Accupunctuur

In dit scenario wordt voortgeborduurd op de jaren ‘70. Bij nieuwe ontwikkelingen zal de kans moeten worden genomen om de nieuwe gebouwen te oriënteren op de gebieden met grote verblijfskwaliteiten; de pleintjes en plekken die in de jaren ´70 zijn aangelegd.
- fijnmazigheid en collectiviteit
- autonome ontwikkelingen
- introverte wijk gericht op haar bewoners
- wijkpark blijft gericht op wijkbewoners
- verblijfskwaliteit openbare ruimte verbeteren
- overcapaciteit parkeergarages inzetten om straatprofielen te verbeteren

 

Nieuwe Binnensteweg

In dit scenario wordt de wijk uit haar isolement gehaald en sterk gehecht aan het stedelijke weefsel. De ingreep van de jaren ´70 met de pleintjes wordt doorgezet met een paar strategische doorbraken om een nieuwe oost-west route te introduceren; de ‘Nieuwe Binnensteweg’
- duidelijk masterplan “stadsas”
- stadsas genereert nieuwe ontwikkelingen
- extroverte wijk, op de stad gericht
- sterk verbonden met de stad
- stedelijk programma en levendigheid
- parkeergarages inzetten voor programma
- wijkpark wordt stadspark

 

Scenario 3 Hybride

Dit scenario is een ‘best of both worlds’: de collectieve jaren ´70 gecom­bineerd met een nieuwe relatie tot de stad. In dit scenario wordt de wijk aan de oostkant uit haar isolement gehaald en sterk gehecht aan het stedelijke weefsel.
- extroverte wijk aan de oostkant (stad)
- introverte wijk aan de westkant (wijk)
- sterk verbonden met de stad aan de oostkant
- gerichte ontwikkelingen aan oostkant
- stedelijk programma
- wijkpark wordt stadspark

 

Conclusie

Het Oude westen is gebaat bij een heldere visie en de daarbij horende ontwikkelingsstrategie. Op grond hiervan kan een overkoepelend Masterplan voor de wijk worden gemaakt en kunnen gemeentelijke overheden, corporaties, het bedrijfsleven en de huidige en nieuwe bewoners zich beter in de wijk positioneren. Het is nu een wijk van de bewoners, maar door minimale ruimtelijke en programmatische ingrepen kan een ontwikkeling in gang worden gezet die  de wijk een impuls geeft, zodat deze wel een wezenlijk onderdeel van de stad wordt. Het moment van kiezen is aangebroken.


download onderzoek

onderzoeksresultaten

Vijf ontwerpbureaus onderzochten de huidige opgave op de drie Rotterdamse locaties. Daarnaast verrichtten de zelfstandig gevestigde architectuurhistorici Wijnand Galema en Evelien van Es historisch onderzoek. De vijf ontwerpteams: QWA Architecten, de Zwarte Hond, Powerhouse Company, biq stadsontwerp en Lola i.s.m. Stereo Architects.

De benaderingswijzen van de onderzoekers vertonen grote verschillen. Lola c.s. kozen voor de vervlechting met het aangrenzende landschap terwijl Powerhouse het zocht in een sterke beeldgerichte aanpak. Waar QWA op het niveau van de gebouwtypologie wijzigingen aanbracht, analyseerde biq zowel het gevelbeeld als de stedenbouwkundige opzet. De Zwarte Hond richtte zich op de stedenbouwkundige structuur.